Ζ’ Φτωχοπρόδρομος
Στο δρόμο που θα πηγαίνεις, η φύση θα στολίζεται και θα ξαπλώνει όλες τις ομορφιές της. Τα πουλιά θα ζουλέψουνε τη φωνή σου. Θα κυριέψεις τις καρδιές και θα τις κάμεις να σ’ αγαπούνε και να γλυκοτρέμουνε κάθε φορά που θ’ ακούνε τ’ όνομά σου, γιατί στην ποίησή σου θα βρούνε όσα μέσα τους έχουνε και δεν ξέρουνε να τα πούνε. Ένα λόγο θα ’χεις για κάθε ψυχή, μια παρηγοριά για κάθε δάκρυ, μιαν αλήθεια για κάθε νου. Ό,τι ποθεί ο καθένας, ό,τι συλλογιέται κι ό,τι νοιώθει, θα τ’ απαντήσει στη γραφή σου. Ολωνώνε τα φρονήματα θα τα κάμεις δικά σου· όλα τα καρδιοχτύπια θα τ’ αντηχήσεις. Σαν καθρέφτης μας θα σταθείς και σε σένα θα γυρέβει το έθνος να διει τη μορφή του, γιατί μ’ ένα που θα πεις, ο καθένας θα καταλάβει πρώτη φορά τον εαφτό του. Τα φαινόμενα της φύσης, των αθρώπωνε τα πάθη και τα πάθια θα μας ξανοίξεις. Θα μας δώσεις ύψος και θάρρος και παντού θα σκορπίσεις τους θησαβρούς σου.
Εσύ θα γίνεις άλλος Ορφές. Θα μαλακώσεις τις πέτρες· θα σέρνεις κατόπι σου τα θεριά. Με τους αψηλούς σου λογισμούς, με τις τολμητερές σου ελπίδες, με την καινούρια σου τη φράση, όπου περάσεις θα νικήσεις. Θα πλουτίσεις τη γλώσσα και θα σε πλουτίσει. Θα περπατείς και θα ψέλνεις την ξαναγέννηση της πατρίδας, τη λεφτεριά και τον καινούριο μας κόσμο. Έθνος τότες μόνο θα φανούμε· θα ’χουμε και μεις τον ποιητή μας. Για τούτο κι από τώρα σε χαιρετώ, με νου ταπεινό, με καρδιά μέλι γεμάτη, γιατί με γλυκαίνει ο ερχομός σου πιότερο από μέλι κι από ρόδα.
Δε θα σε προφτάσω· θα με σκεπάζει το χώμα όταν εσύ θα το πατείς. Μη με καταφρονείς που δε σ’ αξίζω. Τα λόγια μου μπορείς να τ’ ακούσεις, δίχως να ξεπέσεις, γιατί ο καθένας δεν μπορεί να σου μιλήσει σαν που σου μιλώ. Θα μάθεις και συ τ’ όνομά μου. Αγάπησα την πατρίδα μου και τη γλώσσα μου. Ξέρω τι κάνω, και ποιος είναι ο σκοπός μου το ξέρω. Δε με μέλει για τη δόξα· η μόνη μου αγάπη είναι η αλήθεια. Κι άβριο να σκοτωθώ κι η μνήμη μου μαζί μου να χαθεί, δε με πειράζει· φτάνει ο κόπος μου να μείνει, η ιδέα μου να ζήσει. Και θα ζήσει! Μοναχή της η πατρίδα θα πάρει το δρόμο που της είπαμε να πάρει, γιατί αφτός είναι ο δρόμος ο σωστός, ο ίσιος, ο μόνος ο δρόμος.
Να με λυπηθείς που δεν μπόρεσα να της δείξω σαν και σένα το μεγάλο το δρόμο. Να είσαι καλός και γενναίος. Μη φανείς με το παραπάνω σκληρός για τις κακορίζικές μου αφτές τις δοκιμές, για την προσπάθεια και τον κόπο μου, γιατί, να σου πω, ό,τι δε μου έδωσε η φύση, δεν το φταίει η καρδιά μου. Είχα προαίρεση καλή, αν και δεν πέτυχα σαν που θα πετύχεις. Σ’ αγάπησα πριν ακόμη σε γνωρίσω· κι αφτό κάτι θα πει. Για σένα δουλέβουμε όλοι· για σένα μ’ εφκολία χαρίζω τη ζωή μου. Κάπου κάπου λοιπό να με θυμάσαι δίχως κάκητα καμιά, να θυμάσαι και να συχωρνάς τον καημένο σου τον πρόδρομο — το Φτωχοπρόδρομό σου.
Εσύ θα γίνεις άλλος Ορφές. Θα μαλακώσεις τις πέτρες· θα σέρνεις κατόπι σου τα θεριά. Με τους αψηλούς σου λογισμούς, με τις τολμητερές σου ελπίδες, με την καινούρια σου τη φράση, όπου περάσεις θα νικήσεις. Θα πλουτίσεις τη γλώσσα και θα σε πλουτίσει. Θα περπατείς και θα ψέλνεις την ξαναγέννηση της πατρίδας, τη λεφτεριά και τον καινούριο μας κόσμο. Έθνος τότες μόνο θα φανούμε· θα ’χουμε και μεις τον ποιητή μας. Για τούτο κι από τώρα σε χαιρετώ, με νου ταπεινό, με καρδιά μέλι γεμάτη, γιατί με γλυκαίνει ο ερχομός σου πιότερο από μέλι κι από ρόδα.
Δε θα σε προφτάσω· θα με σκεπάζει το χώμα όταν εσύ θα το πατείς. Μη με καταφρονείς που δε σ’ αξίζω. Τα λόγια μου μπορείς να τ’ ακούσεις, δίχως να ξεπέσεις, γιατί ο καθένας δεν μπορεί να σου μιλήσει σαν που σου μιλώ. Θα μάθεις και συ τ’ όνομά μου. Αγάπησα την πατρίδα μου και τη γλώσσα μου. Ξέρω τι κάνω, και ποιος είναι ο σκοπός μου το ξέρω. Δε με μέλει για τη δόξα· η μόνη μου αγάπη είναι η αλήθεια. Κι άβριο να σκοτωθώ κι η μνήμη μου μαζί μου να χαθεί, δε με πειράζει· φτάνει ο κόπος μου να μείνει, η ιδέα μου να ζήσει. Και θα ζήσει! Μοναχή της η πατρίδα θα πάρει το δρόμο που της είπαμε να πάρει, γιατί αφτός είναι ο δρόμος ο σωστός, ο ίσιος, ο μόνος ο δρόμος.
Να με λυπηθείς που δεν μπόρεσα να της δείξω σαν και σένα το μεγάλο το δρόμο. Να είσαι καλός και γενναίος. Μη φανείς με το παραπάνω σκληρός για τις κακορίζικές μου αφτές τις δοκιμές, για την προσπάθεια και τον κόπο μου, γιατί, να σου πω, ό,τι δε μου έδωσε η φύση, δεν το φταίει η καρδιά μου. Είχα προαίρεση καλή, αν και δεν πέτυχα σαν που θα πετύχεις. Σ’ αγάπησα πριν ακόμη σε γνωρίσω· κι αφτό κάτι θα πει. Για σένα δουλέβουμε όλοι· για σένα μ’ εφκολία χαρίζω τη ζωή μου. Κάπου κάπου λοιπό να με θυμάσαι δίχως κάκητα καμιά, να θυμάσαι και να συχωρνάς τον καημένο σου τον πρόδρομο — το Φτωχοπρόδρομό σου.
Πηγή: Γ. Ψυχάρη, Το ταξίδι μου, Αθήνα, 1905