ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ 07

 

"Όπως οι γάτες" 

Όπως οι γάτες όταν αρρωσταίνουν
κουρνιάζουν στις πιο απόμερες γωνιές
όσο μονάχες τους να γιάνουν
έτσι κι εγώ σ' αυτή την κόχη θ' απομείνω
όσο να πάψει το αίμα μου σε κάθε χτύπο
υπόγεια να σχηματίζει τ' όνομά σου.

(Παρίσι, Μάης 1960)

 Τίτος Πατρίκιος, Θάλασσα Επαγγελίας, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1977, σ. 24.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΟΛΕΜΗΣ 08

 

Χαμένα χρόνια

Ἄχ, καὶ νὰ γύριζαν, νά᾿ ρχονταν πίσω
τὰ χρόνια ποὺ ἔζησα πρὶν σ᾿ ἀγαπήσω!
Χρόνια ἀμνημόνευτα σὰ νά ῾ταν ξένα
τὰ χρόνια ποὺ ἔζησα χωρὶς ἐσένα.

Ποτάμι ποὺ ἔτρεξε μὲς σὲ λιθάρια
καὶ δὲν ἐπότισε μηδὲ χορτάρια,
κι᾿ ἡ γῆ τὸ ρούφηξε στ᾿ ἄφωτα βάθη
κι᾿ ὡς καὶ τ᾿ ἀχνάρι του γιὰ πάντα ἐχάθη.

Ἄχ, καὶ νὰ γύριζαν νὰ διπλοζήσω,
ἀγάπη ἀδιάκοπη νὰ σοῦ χαρίσω,
καὶ νά ῾σαι ἡ πρώτη μου, ἐσὺ ἡ στερνή μου,
ἀπὸ τὴ γέννα μου κι᾿ ὣς τὴ θανή μου.

Μισὴ σοῦ χάρισα ζωὴ μονάχα.
Ζωὲς ἀμέτρητες ἤθελα νά ῾χα,
ἔτσι ὅπως πρέπει σου νὰ σ᾿ ἀγαπήσω.
Ἄχ, καὶ νὰ γύριζαν τὰ χρόνια πίσω!

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ 12

 

Μὲ εἶχε καλέσει ὁ γενναῖος φίλος μου, ὁ κὺρ Στέφανος Μ., εἰς τὴν οἰκίαν του τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα, διὰ νὰ συμφάγωμεν τὴν ὥραν τοῦ προγεύματος περὶ τὰς δέκα, ἀπὸ συγκατάβασιν καὶ εὐσπλαγχνίαν, διὰ νὰ κάμω κ᾿ ἐγὼ μετὰ τόσα χρόνια *** Πάσχα οἰκιακόν, ἔρημος καὶ ξένος στὰ ξένα. Εὔχαρι καὶ θαλπερὸν ἦτο τὸ ἐσωτερικὸν τῆς ἑστίας του, ἀφοῦ διῆλθον τὴν εὐρεῖαν αὐλήν, μὲ τὴν διάπλατον πύλην, καὶ τοὺς σταύλους τῶν ἀλόγων, καὶ τὴν πρασινάδαν, καὶ τὰς γάστρας τῶν ἀνθέων. Ἡ οἰκογένειά του, ἡ γραῖα Μαρία ἡ συμβία του, ἀφελὴς καὶ ἀρχαϊκή, ὁ υἱός του, ἀμόρφωτος καὶ ἄπλαστος καλὸς ἁμαξηλάτης, κι ὁ ἀδελφός του, στιβαρός, γεροντοπαλλήκαρον, τραχὺς καὶ φιλαλήθης.

ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ 05

 Ελεγείο 

Στη φωτιά του ματιού σου θα χαμογέλασε κάποτε ο Θεός
Θα 'κλεισε την καρδιά της η άνοιξη σα μιας αρχαίας ακρογιαλιάς μαργαριτάρι.
Τώρα καθώς κοιμάσαι λαμπερός
Στους παγωμένους κάμπους που οι αγράμπελες
Γίναν βαλσαμωμένα φτερά μαρμάρινα περιστέρια
Βουβά παιδιά της απαντοχής —
Ήθελα να 'ρθεις μια βραδιά σα βουρκωμένο σύννεφο
Άχνη της πέτρας πάχνη της ελιάς
Γιατί στο αγνό σου μέτωπο
Κάποτε θα 'βλεπα κι εγώ
Το χιόνι των προβάτων και των κρίνων
Μα πέρασες απ' τη ζωή σαν ένα δάκρυ της θάλασσας
Σα λαμπηδόνα καλοκαιριού και στερνοβρόχι του Μάη
Κι ας ήσουν μια φορά κι εσύ ένα γεράνιο κύμα της
Ένα πικρό βότσαλό της
Ένα μικρό χελιδόνι της σ' ένα πανέρημο δάσος
Χωρίς καμπάνα τη χαραυγή χωρίς λυχνάρι το απόβραδο
Με τη ζεστή σου καρδιά γυρισμένη στα ξένα
Στα χαλασμένα δόντια της άλλης ακρογιαλιάς
Στα γκρεμισμένα νησιά της αγριοκερασιάς και της φώκιας.

Νίκος Γκάτσος, Αμοργός, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα ¹¹2007, σ. 34-35.

 

ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ 08

Πούσι 

Έπεσε το πούσι αποβραδίς το καραβοφάναρο χαμένο κι έφτασες χωρίς να σε προσμένω μες στην τιμονιέρα να με δεις.

Κάτασπρα φοράς κι έχεις βραχεί, πλέκω σαλαμάστρα τα μαλλιά σου. Κάτου στα νερά του Port Pégassu βρέχει πάντα τέτοιαν εποχή.

Μας παραμονεύει ο θερμαστής με τα δυο του πόδια στις καδένες. Μην κοιτάς ποτέ σου τις αντένες με την τρικυμία· θα ζαλιστείς.

Βλαστημά ο λοστρόμος τον καιρό κι είν' αλάργα τόσο η Τοκοπίλα. Από να φοβάμαι και να καρτερώ κάλλιο περισκόπιο και τορπίλα.

Φύγε! Εσέ σου πρέπει στέρεα γη. Ήρθες να με δεις κι όμως δε μ' είδες· έχω απ' τα μεσάνυχτα πνιγεί χίλια μίλια πέρ' απ' τις Εβρίδες.

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ 06

 Η Γυναίκα της Ζάκυθος 

 

κεφ. 3 Οι Μισολογγίτισσες  

1. Και εσυνέβηκε αυτές τες ημέρες οπού οι Τούρκοι επολιορκούσαν το Μισολόγγι, και συχνά ολημερνίς και κάποτε οληνυχτίς έτρεμε η Ζάκυθο από το κανόνισμα το πολύ.
2. Και κάποιες γυναίκες Μισολογγίτισσες επερπατούσαν τριγύρω γυρεύοντας για τους άνδρες τους, για τα παιδιά τους, για τ' αδέλφια τους που επολεμούσανε.
3. Στην αρχή εντρεπόντανε νά 'βγουνε και επροσμένανε το σκοτάδι για ν' απλώσουν το χέρι, επειδή δεν ήτανε μαθημένες.
4. Και είχανε δούλους και είχανε σε πολλές πεδιάδες και γίδια και πρόβατα και βόιδα πολλά.

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ 02

 Το τσιράκι του εργαστηρίου

 

Ένας πλούσιος πραγματευτής, περίφημος διά την ειλικρίνειαν της ψυχής και τα καθαρά του σπλάγχνα, όντας πατήρ τριών ωραιοτάτων θυγατέρων, από τες οποίες εις την κάθε μίαν έμελλε να δώση πενήντας χιλιάδες γρόσια προίκα, είχε βάλει τα πράγματά του εις μίαν πολλά φρόνιμην και καλήν τάξιν. Τρόπον τινά εζούσε ωσάν ένας φιλόσοφος, μα τοιούτος, καθώς τον θέλει ο Μέγας Φρειδερίκος, βασιλεύς της Προυσσίας· ήγουν ογλήγορος, επιμελής, και το καλύτερον, οπού ενόμιζε τον εαυτόν του αφεύκτως υπόχρεον διά να συνθέση μίαν σφαίρα τριγύρω του από φιλοπόνους και ειλικρινείς ανθρώπους ωσάν και λόγου του, και το ενόμιζε μεγάλον προτέρημα και χαράν να θρέφωνται, να κερδαίνουν και να κυβερνώνται πολλοί διά μέσου του. Τοιαύτας αρχάς λοιπόν έχοντας, όλες αι υποθέσεις του επήγαιναν δεξιά και καθ' εκάστην επροχωρούσαν από καλόν εις καλύτερον, με όλον οπού άρχισε την πραγματείαν του σχεδόν εκ δανείων. Ο Δεβουσέ (έτσι ωνομάζετο) ήτον από τα περίχωρα του Παρισιού και είχεν αναθραφή εις την απλότητα των ηθών οπού ευρίσκει τινάς μόνον εις τα έξω μέρη. Εσυνήθιζε να λέγη συχνά ένα γνωμικόν οπού είχεν ακούσει από τον πατέρα του, ότι, όταν κάθεται αναπαυμένος κανένας και αφήνη τες ελπίδες του εις εκείνα οπού απόκτησε μίαν φοράν, χωρίς να τα πολλαπλασιάζη πάντοτε, τα σώνει από λίγα λίγα.

ΚΩΣΤΑΣ ΟΥΡΑΝΗΣ 7

 Τα φράγκικα κάστρα της Αχαϊας

Είναι μερικές πόλεις απ' όπου περνάει κανείς συχνά, μα δεν αποφασίζει ποτέ να τις γνωρίσει. Η διαίσθησή του τον ειδοποιεί ότι δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον γι' αυτόν. Έτσι μ' εμένα και με την Πάτρα. Όσες φορές είχα περάσει, δεν είχα νοιώσει την περιέργεια να φέρω τα βήματά μου μακρύτερα από τα καφενεία της παραλίας, όπου, γεμάτος θανάσιμη πλήξη, περίμενα την ώρα του βαποριού ή του τραίνου.

ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ 10

 Άνοιξη 

Καὶ νά, φουντώνει ἡ ἄνοιξη !

Τὸ νέο μπουμπούκι δένει.

Χύνεται ἡ μεγαλόπνοη

καὶ λιγοθυμισμένη

αὔρα ἀπὸ τὰ τετράψηλα,

καὶ κρυφαναστενάζοντας

λυγάει τὰ κυπαρίσσια.

Οἱ ἴσκιοι ἀλαφρώνουνε, οἱ αὐγές,

καὶ ἡ πελαγίσια

ριπὴ ἀνασταίνει τ' ἀφρολούλουδα

στὰ διάφανα τετράβαθά της πλάτια·

ἀπὸ τὴ μιὰ ὥς τὴν ἄλλη νύχτα

ἀνοίγονται,

σκεπάζονται, ψηλά, τὰ μονοπάτια. . .

Καὶ νά, φουντώνει ἡ ἄνοιξη !

Παντοῦ ὁ λαός, νὰ δράξει τὴ μανία

τὴν ἱερή, ποὺ ἀνάτρομη

σκορπάει στὰ τετραπέρατα ἁρμονία,

κι ἀπ' τὸν ἀγώνα τοῦ κορμιοῦ,

τοῦ νοῦ, τοῦ δέντρου

ὑψώνει ἀντάμα,

σὲ βύθη ἀιτίσια. ἀθώρητα,

τὸ μέγα τῆς χαρᾶς τὸ θάμα !

 

Αγγ. Σικελιανός, Άνοιξη, Αλαφροίσκιωτος, 1909, Αθήνα. 

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ 04

Η Αποκριά 

 

Μακριά σ' έν' άλλο κόσμο γίνηκε αυτή η αποκριά

το γαϊδουράκι γύριζε μες στους έρημους δρόμους

όπου δεν ανάπνεε κανείς

πεθαμένα παιδιά ανέβαιναν ολοένα στον ουρανό

κατέβαιναν μια στιγμή να πάρουν τους αετούς τους που τους είχαν ξεχάσει

έπεφτε χιόνι γυάλινος χαρτοπόλεμος

μάτωνε τις καρδιές

μια γυναίκα γονατισμένη

ανάστρεφε τα μάτια της σα νεκρή

μόνο περνούσαν φάλαγγες στρατιώτες εν δυο

εν δυο με παγωμένα δόντια

 

Το βράδυ βγήκε το φεγγάρι

αποκριάτικο

γεμάτο μίσος

το δέσαν και το πέταξαν στη θάλασσα

μαχαιρωμένο

Μακριά σ' έν' άλλο κόσμο γίνηκε αυτή η αποκριά.

 

Μ. Σαχτούρης, Με το πρόσωπο στον τοίχο, 1952. 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ 03

 

Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων

Κάθε φορά που τρίζει η σκάλα μας,
«λες να ’ναι αυτοί επιτέλους;» σκέφτομαι,
κι ύστερα φεύγω και με τις ώρες
κατακίτρινα ζωγραφίζω ηλιοτρόπια.

Όμως αύριο ώσπου να ξεχαστώ
στην αίθουσα αναμονής, το τραίνο
απ’ την Κρακοβία θα περιμένω.

Κι αργά τη νύχτα, όταν ίσως κατεβούν
ωχροί, σφίγγοντας τα δόντια
«αργήσατε τόσο να μου γράψετε»
θα κάνω δήθεν αδιάφορα.

 Γιώργος Ιωάννου, Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων, Ηλιοτρόπια, 1954

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ 06

 

Οι σκλάβοι στα δεσμά τους
 

Ήταν απόγιομα. Ο κόντες Αλέξανδρος Οφιομάχος Φιλάρετος, γερασμένος, σκυφτός, μικρότερος, αλλά με άσπρα κοντά γένια, με χοντρά ροδοκόκκινα χείλη, όπως όλοι οι άνθρωποι του γένους του, επερπατούσε ανήσυχα απάνω στο γραφείο του, τυλιγμένος μέσα σ’ ένα τρίπαλιο πανωφόρι, που το φορούσε από χρόνια πολλά για το σπίτι το χειμώνα. Εκείνη την ημέρα δεν έκανε όμως κρύο.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ 04

 Το σκυλί 

 

Το 'να σκυλί το σκότωσαν

τ' άλλο το πήραν οι γειτόνοι.

 

Βγαίνει τις νύχτες

και κοιτάει το φεγγάρι,

μυρίζει στις μολόχες

που του 'ριχνες ψωμί.

Ύστερα βρίσκει τον τορό

κ' έρχεται με μουσούδα

όλο δροσιές στο μνήμα σου.

 

Κάθεται στα πισινά κι ακούει

τ' άλλο σκυλί που αλυχτάει κάποιο διαβάτη.

Μ. Γκανάς, Μαύρα Λιθάρια, 1980. 

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΣΟΥΤΣΑΣ 03

 

ΥΜΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.

Εἰς τῆς χώρας κατὰ πρῶτον τῆς ἁγνῆς αὐτῆς τὰ στήθη
Τῆς Ποιήσεως ὁ θεῖος σπόρος ἐκαλλιεργήθη.
Καὶ τῆς Ὀρφικῆς κιθάρας ἐτιθάσσευον οἱ ἦχοι
Λέοντας, καὶ αὐτομάτους πόλεις ἤγειρον καὶ τείχη.
Ἡ Ἑλλὰς τὸ μέγα ἦτο στάδιον τῆς διανοίας.
Τῶν Ἐπιστημῶν τὸ πάλαι καὶ Τεχνῶν τὰς αἰωνίας
Ἔθηκεν ἡ πρώτη βάσεις,
Καὶ διδάσκαλος κατέστη τῶν λαῶν τῆς γῆς ἁπάσης.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΟΥΡΗΣ 10

Καινούργια Αθήνα 

 

Απ’ την παλιά σου εποχή τίποτε δεν σου μένει
και κάθε μέρα κι από μια ανάμνησις σου σβήνει,
οι πιο αρχαίοι κάτοικοι περνούνε πια για ξένοι
κι ένα σπιτάκι σου μικρό ολόρθο δεν θα μείνει.
Και θαύμα πώς εσώθησαν μέσα στα τόσα νέα,
οι άγιοι Θεόδωροι και η Καπνικαρέα.

ΖΩΗ ΚΑΡΕΛΛΗ 03

 Η άνθρωπος 

 

Εγώ, γυναίκα, η άνθρωπος,
ζητούσα το πρόσωπό Σου πάντοτε,
ήταν ως τώρα του ανδρός
και δεν μπορώ αλλιώς να το γνωρίσω.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΚΕΛΑΣ 02

 

Μετά δύο έτη διήλθαμεν εκ νέου το θέρος εις το αυτό, αγαπητόν χωρίον. Των δύο χωριστών εκεί διαμονών αι λεπτομέρειαι συγχέονται εις την ενθύμησίν μου. Κατά την δευτέραν, νομίζω, επεδόθημεν ειςτην στρατηγικήν, αρχηγούντος του Μιχαλάκη, και εδημιουργήσαμεν προς πόλεμον τάγματα ολόκληρα χάρτινων πετεινών, έκαστον τάγμα διαφόρου χρώματος. Ολιγώτερον ανώδυνος απέβη δι'εμέ άλλη του Μιχαλάκη έμπνευσις. Ηθέλησε να μεταβάλωμεν το σχέδιον του κήπου. Επεχειρήσαμεν λοιπόν μίαν Κυριακήν την εκρίζωσιν και μεταφύτευσιν των θάμνων, λησμονούντες ότι ουδέν δικαίωμα είχαμεν προς τούτο. Εν εκ των πρώτων διδαγμάτων της μητρός μου ήτο να σέβωμαι την ξένην ιδιοκτησίαν. Ποτέ δεν επέτρεψε να κόψω άνθος εις κήπον ξένον, και τώρα να εκριζώνω φυτά! Η εγκληματική μας πράξις ετιμωρήθη αυστηρώς. Τότε πρώτην και μόνην φοράν, εχειροτονήθην. Προς αποφυγήν τηςεπικείμενης ποινής έτρεχα εντός του κήπου, κυνηγούμενος από τον πατέρα μου. Δεν μ' ετιμώρησεν όμως εκείνος ότε με συνέλαβε. Με ωδήγησε μετανοούντα ειςτην μητέρα μου και παρ' εκείνης έλαβα τα επίχειρα της κακίας μου.