Μετά δύο έτη διήλθαμεν εκ νέου το θέρος εις το αυτό, αγαπητόν χωρίον. Των δύο χωριστών εκεί διαμονών αι λεπτομέρειαι συγχέονται εις την ενθύμησίν μου. Κατά την δευτέραν, νομίζω, επεδόθημεν ειςτην στρατηγικήν, αρχηγούντος του Μιχαλάκη, και εδημιουργήσαμεν προς πόλεμον τάγματα ολόκληρα χάρτινων πετεινών, έκαστον τάγμα διαφόρου χρώματος. Ολιγώτερον ανώδυνος απέβη δι'εμέ άλλη του Μιχαλάκη έμπνευσις. Ηθέλησε να μεταβάλωμεν το σχέδιον του κήπου. Επεχειρήσαμεν λοιπόν μίαν Κυριακήν την εκρίζωσιν και μεταφύτευσιν των θάμνων, λησμονούντες ότι ουδέν δικαίωμα είχαμεν προς τούτο. Εν εκ των πρώτων διδαγμάτων της μητρός μου ήτο να σέβωμαι την ξένην ιδιοκτησίαν. Ποτέ δεν επέτρεψε να κόψω άνθος εις κήπον ξένον, και τώρα να εκριζώνω φυτά! Η εγκληματική μας πράξις ετιμωρήθη αυστηρώς. Τότε πρώτην και μόνην φοράν, εχειροτονήθην. Προς αποφυγήν τηςεπικείμενης ποινής έτρεχα εντός του κήπου, κυνηγούμενος από τον πατέρα μου. Δεν μ' ετιμώρησεν όμως εκείνος ότε με συνέλαβε. Με ωδήγησε μετανοούντα ειςτην μητέρα μου και παρ' εκείνης έλαβα τα επίχειρα της κακίας μου.
Δύναμαι, νομίζω, να καυχηθώ ότι τούτο υπήρξε το βαρύτερον παιδικόν αμάρτημά μου. Η προς την μητέρα μου αγάπη με ανεχαίτιζεν από πράξιν δυναμένην να την δυσαρέστηση, επίστευα δε ενδομύχως ότι και μη παρούσα με βλέπει. Τόσον βαθεία ήτο η τοιαύτη εντύπωσις, ώστε παρέμεινε και ότε μετέβην εις τα ξένα. Η ιδέα ότι με παρακολουθεί πάντοτε το βλέμμα της, ισχυροτέρα και της σκέψεως του «τιθα έλεγε αν μ' έβλεπε», εμπόδισεν ίσως ενίοτε πράξεις, τας οποίας δεν θα ετόλμων να ομολογήσω προς αυτήν. Διότι δεν ηδυνάμην να φαντασθώ καν ως δυνατήν την απόκρυψιν της αληθείας προς εκείνην. Όχι προς εκείνην μόνην. Βάσιν της αγωγής η μήτηρ μου εθεώρει την αποστροφήν του ψεύδους. Μου την ενέπνευσεν, άνευ κόπου, και δια του ιδίου παραδείγματος και διά διδαγμάτων ευστόχων. Ενθυμούμαι ειςτο πρώτον μου Αναγνωσματάριον 1) την ιστορίαν του « Νέου Πέρσου ο οποίος δεν έλεγε ποτέ ψεύματα». Συλληφθείς υπό ληστών δεν απέκρυψε την αλήθειαν εις τον αρχιληστήν, ερωτώντα πού είχε τα χρήματά του. Ότε δε ο αρχιληστής ηπόρησε δια την αφέλειάν του, ο νέος Πέρσης απεκρίθη ότι η μήτηρ του παρήγγειλε ποτέ να μη είπη ψεύμα. Τούτο συνεκίνησε τον αρχιληστήν, τον έφερεν εις θεογνωσίαν, εις μετάνοιαν, και ούτω καθεξής. Την ιστορίαν εκείνην εστόλιζε τόσον δια των σχολίων της η μήτηρ μου, ώστε ουδέποτε την ελησμόνησα.
Επί του όλου, δεν ήτο κακή η παιδική μου φύσις. Ήμην ήσυχος, ευάγωγος, εύτακτος. Αλλ' οι τοιούτοι δεν απολαύουν δημοτικότητας μεταξύ των ζωηρότερων ομηλίκων των. Συντελεί προς τούτο το ατύχημα, ότι φέρονται ως παράδειγμα εις τους ατάκτους ή τους αμελείς. Η φιλομάθειά μου ιδίως με εξέθετεν εις τα σκώμματα των συντρόφων μου. Χάρις εις αυτήν απέκτησα τον τίτλον του φιλοσόφου, έφερα δε βαρέως τον ονειδισμόν, τον οποίον υπέ-κρυπτεν η προσωνυμία. Αλλ' η αδημονία και η αγανάκτησίς μου, όταν με προσηγόρευαν εμπαικτικώς ως φιλόσοφον, αντί να αφοπλίσουν τους συμπαίκτο-ράς μου, επηύξαναν, απ' εναντίας, και επέτειναν την επίθεσιν. Το κακόν εκορυφώθη, ότε μίαν ημέραν, εκάρφωσαν εις την ράχιν μου τεμάχιον χάρτου με την λέξιν « Φιλόσοφος » και γελώντες και φωνάζοντες έστησαν χορόν γύρω μου. Επί τέλους ανεκάλυψα την αιτίαν της ευθυμίας των και με κατέλαβε θρήνος και κοπετός. Εμεσολάβησαν η μήτηρ και η μάμμη μου, οι ένοχοι ετιμωρήθησαν, και έπαυσεν η καταδρομή. Δεν ηδύναντο να προΐδουν εκείνοι, ούτε εγώ, ότι η φιλομάθεια, διά την οποίαν με ενέπαιζαν, θα ήτο η σωτηρία μου. Τι θα εγινόμην εις τον μετέπειτα βίον, πόσον δυσχερεστέρα θα απέβαινεν η ύπαρξίς μου, εάν δεν με υπεστήριζε και δεν έφερε παραμυθίαν η έμφυτος κλίσις μου προς τα γράμματα! Ευτυχώς δεν την εξερρίζωσαν ούτε οι τότε εμπαιγμοί των ομηλίκων μου, ούτε βραδύτερον εις το Λονδίνον η ειρωνεία και αι προτροπαί του θείου μου Βασιλείου.
Δημ. Βικέλας, Η ζωή μου. Παιδικαί αναμνήσεις- Νεανικοί χρόνοι, Αθήνα, εκδ. Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφέλιμων Βιβλίων, 1908, σσ. 43-44 και 45-46.